autor: Anna Herzog-Grzybowska.
Zawód technika spawalnictwa od kilku lat znajduje się na krajowej liście prognostycznej zapotrzebowania na pracowników
w zawodach szkolnictwa branżowego*, natomiast zawód spawacza od 2015 r. jest zaliczany do najbardziej deficytowych zawodów
w Polsce.
Zagadnienia związane z potrzebami kadrowymi w branży spawalniczej były przedmiotem pierwszej konferencji z cyklu „Branża wczoraj, dziś i jutro" zorganizowanej przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy we współpracy z Polskim Towarzystwem Spawalniczym, Zespołem Szkół im. S. Staszica w Staszowie oraz Zespołem Szkół Naftowo-Gazowniczych
im. I. Łukasiewicza w Krośnie (materiały konferencyjne). W trakcie tego wydarzenia podkreślano przede wszystkim wagę branży spawalniczej dla polskiej gospodarki,
w której rosnąca liczba inwestycji infrastrukturalnych wymaga wykwalifikowanej kadry.
Zachęcić młodych do nauki w zawodzie
W trakcie konferencji zwracano też uwagę na konieczność zachęcania młodych ludzi do wyboru tej drogi kształcenia oraz potrzebę współpracy przedsiębiorstw z branży spawalniczej ze szkołami kształcącymi w tym zawodzie. Chodzi nie tylko o dostosowanie oferty edukacyjnej do potrzeb firm z danej branży, ale także o wsparcie szkół w organizacji praktyk i wyposażaniu pracowni w najnowocześniejszy sprzęt. W tym kontekście nieocenioną rolę odgrywają Branżowe Centra Umiejętności (BCU). Te nowe jednostki systemu oświaty prowadzą działalność w zakresie jednej z dziedzin zawodowych właściwych dla danej branży i wykraczają poza dotychczasowe tradycyjne modele kształcenia, szkolenia i doskonalenia zawodowego. BCU w dziedzinie spawalnictwa działają już w Staszowie oraz w Szczecinie.
Jednym ze sposobów na motywowanie uczniów do pogłębienia wiedzy zgodnie z aktualnymi potrzebami rynku pracy był zorganizowany przez IBE PIB ogólnopolski cykl konkursów „Szkoła Mistrzów i Mistrzyń Branż"**. W edycji adresowanej dla branży spawalniczej blisko 250 uczniów z 16 szkół rozwiązało test, w którym zmierzyli się z pytaniami m.in. o metody spawania, pozycje spawania, niezgodności spawalnicze i rodzaje spawalniczych gazów osłonowych. Liderami okazali się: Zespół Szkół Techniczno-Informatycznych w Mszanie Dolnej, Zespół Szkół im. S. Staszica w Staszowie, Zespół Szkół w Czerwionce-Leszczynach i Centrum Edukacji Zawodowej i Biznesu w Gorzowie Wielkopolskim. Tam na pewno można szukać kandydatów do tego wymagającego zawodu.
ZSK wspiera rozwój kadr
Celem konkursu było także popularyzowanie Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji (ZSK) i rozwiązań, jakie oferuje. W ZSK są opisywane, porządkowane i zbierane różne kwalifikacje w powszechnie dostępnym Zintegrowanym Rejestrze Kwalifikacji.
ZSK określa także zasady i standardy potwierdzania funkcjonujących w nim kwalifikacji, co gwarantuje wysoką jakość certyfikatów wydawanych w ramach systemu.
Kwalifikacje pełne na poziomie V Polskiej Ramy Kwalifikacji i europejskich ram kwalifikacji, takie jak „Organizacja i wykonywanie prac spawalniczych" (jej nadanie potwierdzane jest certyfikatem kwalifikacji zawodowej) i „Technik spawalnictwa" (nadanie tej kwalifikacji potwierdzane jest dyplomem zawodowym), zostały włączone do rejestru w 2019 r. na podstawie Rozporządzenia MEN. Do kształcenia w zawodzie technik spawalnictwa uprawnionych jest 113 szkół i niestety nie wszystkie prowadzą kształcenie z powodu braku uczniów.
Studia I lub II stopnia związane z tematyką spawalniczą, kończące się dyplomem, który potwierdza nadanie kwalifikacji odpowiednio na VI lub VII poziomie PRK, prowadzą uczelnie techniczne, np. Politechnika Częstochowska, Politechnika Śląska, AGH im. Stanisława Staszica w Krakowie czy Zachodniopomorski Uniwersytet Technologiczny w Szczecinie.
W Zintegrowanym Systemie Kwalifikacji nie ma obecnie kwalifikacji wolnorynkowych i sektorowych związanych ze spawalnictwem, które dają możliwość wiarygodnego sprawdzenia, a następnie potwierdzenia swoich umiejętności zdobytych drogą nieformalną, czyli poza szkołą czy uczelnią. Z inicjatywą włączenia kwalifikacji sektorowych do systemu może wyjść organizacja o zasięgu ogólnokrajowym, działająca na podstawie odpowiedniej ustawy i prowadząca działalność statutową w obszarze danej branży lub danego sektora. W przypadku kwalifikacji wolnorynkowych mogą to być różne instytucje i organizacje prowadzące zorganizowaną działalność w obszarze gospodarki lub kształcenia. Duże zapotrzebowanie branży spawalniczej na wykwalifikowanych pracowników budzi nadzieję, że specjalistyczne podmioty podejmą się wkrótce roli instytucji certyfikujących kwalifikacje wolnorynkowe lub sektorowe.
** Szkoła Mistrzów i Mistrzyń Branż – edycja dla branży spawalniczej
Artykuł powstał ramach projektu „Wspieranie dalszego rozwoju Zintegrowanego Systemu Kwalifikacji w Polsce (ZSK6)” (FERS.01.08-IP.05-0001/23) realizowanego przez Instytut Badań Edukacyjnych – Państwowy Instytut Badawczy z dofinansowaniem z Funduszy Europejskich dla Rozwoju Społecznego